Một trong những đặc sản quê mình là quả Táo mèo. Lang thang các
web thấy rất nhiều bạn quan tâm đến công dụng của Táo mèo quê mình cho nên xin
phép tổng hợp một số ý chính cho các bạn quan tâm có thể tìm được nhanh hơn và
biết đến nhiều hơn đặc sản của quê mình.
Táo mèo mọc hoang hoặc được trồng phổ biến tại các tỉnh Lào Cai,
Sơn La, Yên Bái... trên độ cao hơn 1.000m. Quả táo mèo còn được gọi bằng cái
tên khác như là Sơn tra.Táo mèo là tên
người H’Mông gọi quả "sơn tra" (Fructus Crataegi) thu hái từ một số cây
thuộc chi sơn tra (Crataegus), họ hoa hồng (Rosaceae). Chi sơn tra có khoảng
280 loài, phân bố ở nhiều quốc gia: Nga, Ba Lan, Hungary, Ðức, Anh, Thuỵ Sĩ,
Pháp, Trung Quốc, Hàn quốc, Nhật bản, Việt Nam… trong đó, quả của cây C.
pinnatifida, C. monogyna , C. oxycantha và C. laevigata được sử dụng nhiều nhất.
Tuỳ
theo quốc gia mà cách phát âm tên vị thuốc khác biệt ít nhiều. Chẳng hạn, người
châu Âu gọi sơn tra là Hawthorn, người Trung quốc gọi là Shanzha, người Nhật
bản gọi là Sanzashi, người Hàn Quốc gọi là Sansaja… Ở Việt Nam, cây Táo mèo
"sơn tra" mọc tự nhiên và trồng ở các tỉnh Lạng Sơn, Lai Châu, Lào
Cai, Sơn La… trên các dãy núi cao 1.500 - 2.000m. Tiếng dân tộc H’Mông gọi sơn
tra là Tu di, tức táo mèo.
* Theo y học cổ truyền, sơn tra có vị chua ngọt, tính hơi ấm, quy kinh can, tỳ, vị, thuộc nhóm thuốc tiêu thực hoá tích, giúp tiêu hoá do tăng bài tiết axit mật và pepsin dịch vị. Công dụng chủ yếu là điều trị các chứng rối loạn tiêu hoá do ăn nhiều thịt, dầu mỡ, trẻ em ăn sữa không tiêu…
* Theo y học cổ truyền, sơn tra có vị chua ngọt, tính hơi ấm, quy kinh can, tỳ, vị, thuộc nhóm thuốc tiêu thực hoá tích, giúp tiêu hoá do tăng bài tiết axit mật và pepsin dịch vị. Công dụng chủ yếu là điều trị các chứng rối loạn tiêu hoá do ăn nhiều thịt, dầu mỡ, trẻ em ăn sữa không tiêu…
Thực
nghiệm invivo cho thấy dịch chiết sơn tra có tác dụng ức chế trực khuẩn E.coli,
trực trùng lị, bạch hầu, thương hàn, tụ cầu vàng khá mạnh. Khi sao đen (sơn tra
thán) có thể hấp thu hầu hết độc tố của vi khuẩn và các chất hoại tử, làm giảm
kích thích thành ruột, giảm nhu động ruột, cầm tiêu chảy, kiết lị do nhiều nguyên
nhân khác nhau.
Hạ mỡ máu, kháng khuẩn, bảo vệ gan
Nghiên cứu hiện đại cho thấy, sơn tra có tác dụng kháng khuẩn, cường tim, làm giãn động mạch vành, chống rối loạn nhịp tim, hạ áp, bảo vệ tế bào gan, tăng cường công năng miễn dịch, trấn tĩnh an thần, chống co thắt, ức chế quá trình ngưng tập tiểu cầu, điều chỉnh rối loạn lipit máu, xơ vữa động mạch, huyết áp cao, phòng ngừa đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, béo phì, lị trực khuẩn cấp, viêm ruột cấp, tiêu chảy do nhiễm giun sán, viêm cầu thận cấp và mạn tính, hậu sản, ứ trệ gây đau bụng…
Các nhà y học Trung Quốc đã dùng viên Sơn Tra Giáng Mỡ (mỗi viên chứa 0,06g bột chiết sơn tra) điều trị rối loạn lipit máu với liều uống mỗi ngày ba lần, mỗi lần hai viên, liệu trình bốn tuần. Kết quả cho thấy, nồng độ cholesterol và triglycerid huyết thanh giảm với tỷ lệ 76% và 88%. Người châu Âu đã sử dụng sơn tra để làm thuốc từ thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Đến thập niên 70 của thế kỷ trước, vai trò của sơn tra trong việc tăng cường chức năng tuần hoàn, giảm mỡ máu, giãn mạch, điều hoà huyết áp đã được chứng minh. Chiết xuất sơn tra có mặt trong hơn 100 đặc chế trị bệnh tim mạch như: Crataegutt, Eurython, Esbericard, Cratamed...
Chất nào trong táo mèo bảo vệ tim mạch?
Theo TS Dharmananda (giám đốc viện Y học cổ truyền, Portland, Oregon) các tác dụng sinh học của sơn tra có liên quan đến bốn nhóm hợp chất chủ yếu: các flavonoid (hyperoside, luteolin-7-glucoside, rutin, quercetin, vitexin, vitexin rhamnosides), Oligomeric procyanidins và flavans (catechin, epicatechin polymers), các dẫn xuất Triterpene (oleanolic axit, ursolic axit), các axit hữu cơ (citric, tartaric, ascorbic), các phenolic đơn giản (chlorogenic axit, caffeic axit). Các flavonoid làm gia tăng lưu lượng máu qua động mạch vành, tăng nhịp tim, giãn mạch vành, giảm xơ vữa động mạch. Sơn tra còn cho tác dụng tốt trong các trường hợp nghẽn mạch máu tim. Kết quả thực nghiệm tại phòng thí nghiệm dược lý – viện cây thuốc và tinh dầu Nga cho thấy chiết xuất sơn tra có đặc tính chống nghẽn mạch rõ rệt; cải thiện việc đưa oxy về tế bào cơ tim; giảm cholesterol, triglycerid, độ quánh của máu và fibrinogen…
Nhiều thử nghiệm lâm sàng cũng đã chứng minh tác dụng bảo vệ tim của chiết xuất sơn tra: tăng cường tuần hoàn tim và não bộ trong các trường hợp nghẽn mạch, đau thắt ngực, tăng huyết áp, chậm nhịp tim. Các amin trong sơn tra có tác dụng tăng cường hoạt động cơ tim, nên vị thuốc này khá hiệu quả với các trường hợp suy tim (được chỉ định cho suy tim độ 1 và 2, đau thắt ngực, chậm nhịp tim).
Tóm lại, sơn tra không những là vị thuốc có tác dụng giúp tiêu hoá, mà còn có khả năng phòng chống các rối loạn chuyển hoá lipid, giảm mỡ máu, điều hoà hoạt động tim mạch. Tuy nhiên, nếu đang điều trị bệnh tim mạch, người dùng cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi sử dụng sơn tra.
Hạ mỡ máu, kháng khuẩn, bảo vệ gan
Nghiên cứu hiện đại cho thấy, sơn tra có tác dụng kháng khuẩn, cường tim, làm giãn động mạch vành, chống rối loạn nhịp tim, hạ áp, bảo vệ tế bào gan, tăng cường công năng miễn dịch, trấn tĩnh an thần, chống co thắt, ức chế quá trình ngưng tập tiểu cầu, điều chỉnh rối loạn lipit máu, xơ vữa động mạch, huyết áp cao, phòng ngừa đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, béo phì, lị trực khuẩn cấp, viêm ruột cấp, tiêu chảy do nhiễm giun sán, viêm cầu thận cấp và mạn tính, hậu sản, ứ trệ gây đau bụng…
Các nhà y học Trung Quốc đã dùng viên Sơn Tra Giáng Mỡ (mỗi viên chứa 0,06g bột chiết sơn tra) điều trị rối loạn lipit máu với liều uống mỗi ngày ba lần, mỗi lần hai viên, liệu trình bốn tuần. Kết quả cho thấy, nồng độ cholesterol và triglycerid huyết thanh giảm với tỷ lệ 76% và 88%. Người châu Âu đã sử dụng sơn tra để làm thuốc từ thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Đến thập niên 70 của thế kỷ trước, vai trò của sơn tra trong việc tăng cường chức năng tuần hoàn, giảm mỡ máu, giãn mạch, điều hoà huyết áp đã được chứng minh. Chiết xuất sơn tra có mặt trong hơn 100 đặc chế trị bệnh tim mạch như: Crataegutt, Eurython, Esbericard, Cratamed...
Chất nào trong táo mèo bảo vệ tim mạch?
Theo TS Dharmananda (giám đốc viện Y học cổ truyền, Portland, Oregon) các tác dụng sinh học của sơn tra có liên quan đến bốn nhóm hợp chất chủ yếu: các flavonoid (hyperoside, luteolin-7-glucoside, rutin, quercetin, vitexin, vitexin rhamnosides), Oligomeric procyanidins và flavans (catechin, epicatechin polymers), các dẫn xuất Triterpene (oleanolic axit, ursolic axit), các axit hữu cơ (citric, tartaric, ascorbic), các phenolic đơn giản (chlorogenic axit, caffeic axit). Các flavonoid làm gia tăng lưu lượng máu qua động mạch vành, tăng nhịp tim, giãn mạch vành, giảm xơ vữa động mạch. Sơn tra còn cho tác dụng tốt trong các trường hợp nghẽn mạch máu tim. Kết quả thực nghiệm tại phòng thí nghiệm dược lý – viện cây thuốc và tinh dầu Nga cho thấy chiết xuất sơn tra có đặc tính chống nghẽn mạch rõ rệt; cải thiện việc đưa oxy về tế bào cơ tim; giảm cholesterol, triglycerid, độ quánh của máu và fibrinogen…
Nhiều thử nghiệm lâm sàng cũng đã chứng minh tác dụng bảo vệ tim của chiết xuất sơn tra: tăng cường tuần hoàn tim và não bộ trong các trường hợp nghẽn mạch, đau thắt ngực, tăng huyết áp, chậm nhịp tim. Các amin trong sơn tra có tác dụng tăng cường hoạt động cơ tim, nên vị thuốc này khá hiệu quả với các trường hợp suy tim (được chỉ định cho suy tim độ 1 và 2, đau thắt ngực, chậm nhịp tim).
Tóm lại, sơn tra không những là vị thuốc có tác dụng giúp tiêu hoá, mà còn có khả năng phòng chống các rối loạn chuyển hoá lipid, giảm mỡ máu, điều hoà hoạt động tim mạch. Tuy nhiên, nếu đang điều trị bệnh tim mạch, người dùng cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi sử dụng sơn tra.
Một số bài thuốc đông y tốt:
+ Dùng 30gr táo mèo sắc
nước uống thay trà trong ngày để chữa ăn uống không tiêu, bụng đầy, tức, đau.
+ Dùng 200gr táo mèo,
rửa sạch, bỏ hạt ngâm với 300 ml rượu trắng (chú ý ngày lắc bình 1 lần). Sau
một tuần đem ra uống. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 10-15 ml. Sau khi uống hết rượu,
trái táo mèo còn lại trộn với đường kính ăn dần. Bài thuốc này chữa toàn thân
đau mỏi hiệu quả và có tác dụng tăng cường khả năng tiêu hóa.
+ Mỗi ngày ăn 5-7 quả
táo mèo, hoặc dùng 10-15 quả sắc nước uống để chữa gan nhiễm mỡ.
+ Táo mèo 15gr, lá sen
15gr sắc nước uống thay trà trong ngày để chữa cao huyết áp, mỡ máu cao.
+ Táo mèo để nguyên cả
hạt đốt thành than, nghiền mịn, ngày dùng 3 lần. mỗi lần 6gr, hòa với nước cơm
uống để chữa viêm ruột, đại tiện xuất huyết.
+ Táo mèo 10gr, râu ngô
10 gr sắc uống thay trà trong ngày để chữa béo phì.
+ Táo mèo 10gr, tam thất 2gr, gạo tẻ 100gr nấu cháo, hòa thêm mật ong, ăn nhiều bữa trong ngày để chữa ung thư đại tràng.
+ Táo mèo 10gr, tam thất 2gr, gạo tẻ 100gr nấu cháo, hòa thêm mật ong, ăn nhiều bữa trong ngày để chữa ung thư đại tràng.
+ Dùng hạt táo
mèo, hạt vải, hạt trám, mỗi loại 100gr, thiêu tồn tính, nghiền mịn. Trước mỗi
bữa ăn uống 10gr, uống thuốc bằng nước sắc hồi hương để chữa ung thư bàng quang.
Tuy nhiên cũng
có khuyến cáo cho rằng: Ăn nhiều táo mèo có thể làm hao khí và tổn hại răng.
Những người gầy còm, chức năng tiêu hóa suy yếu nặng không nên dùng.
Ngoài những công dụng
nêu phía trên mình thấy có rất nhiều mẹ quan tâm tới táo mèo như là một phương
thức để giảm cân, giảm mỡ bụng. Mình tổng hợp được một số ý chính từ các bài
viết về vấn đề này như sau:
Sơn tra có tác dụng làm
hạ lipid máu rõ rệt và giảm xơ vữa động mạch. Cơ chế chủ yếu do vị thuốc này có
tác dụng tăng nhanh bài tiết cholesterol làm cơ thể không kịp hấp thu chứ không
phải chống hấp thu cholesterol. Do đó, sơn tra là một vị thuốc rất tốt với bệnh
nhân béo phì, rối loạn lipid máu.
Với những người béo phì, đặc biệt là người có tỷ lệ mỡ cơ thể cao, táo mèo là loại quả rất tốt cho việc giảm cân. Với những người hay bị đầy bụng do ăn đồ mỡ, chiên xào nhiều, táo mèo sẽ giúp giảm nhanh chóng các triệu chứng đầy hơi khó tiêu,giúp giảm lượng chất béo no không tốt hấp thu vào cơ thể, giúp bạn có vóc dáng thon gọn và sức khỏe tốt hơn.
Táo mèo mua về có thể chế biến theo nhiều cách như phơi khô làm trà, ngâm đường làm nước giải khát, ngâm rượu, làm ô mai…
Một số món ăn/ thức uống giảm cân từ táo mèo:
Sơ chế táo mèo:
- Rửa táo với nước sạch, để ráo
- Cắt bỏ núm hai đầu, bỏ chỗ dập, không gọt vỏ, không bỏ hạt vì hạt táo rất tốt
- Bổ đôi, ngâm trong nước sạch một tiếng (nếu không muốn có vị chát của táo)
- Ngâm nước muối loãng 30 phút
- Rửa sạch lại, để ráo
Táo mèo ngâm đường
- Nguyên liệu: 2 kg táo, 2 kg đường
- Xếp táo và rải đường, xen kẽ một lượt táo một lượt đường trong hộp (lọ/bình thủy tinh hoặc nhựa chuyên dùng đựng thực phẩm)
- Ngâm trong 2 tuần-1 tháng, khi thấy táo bắt đầu nổi lên khỏi nước đường là đã bắt đầu dùng được.
Táo mèo ngâm dấm
- Bỏ táo vào một bình thủy tinh, dùng nước sôi để nguội đổ vào bình
- Bỏ thêm chút đường cho táo nhanh lên men. Cuối cùng, lấy một chiếc đĩa ép táo xuống và lấy vải màn buộc bình lại
- Sau một tuần, chắt dấm táo ra một bình thủy tinh. Một tháng sau bạn sẽ có dấm táo để dùng
Hoặc có thể phơi khô táo mèo để làm trà, hay làm ô mai táo mèo cũng là một món rất hấp dẫn mà vẫn có thể giúp giảm cân.
Với những người béo phì, đặc biệt là người có tỷ lệ mỡ cơ thể cao, táo mèo là loại quả rất tốt cho việc giảm cân. Với những người hay bị đầy bụng do ăn đồ mỡ, chiên xào nhiều, táo mèo sẽ giúp giảm nhanh chóng các triệu chứng đầy hơi khó tiêu,giúp giảm lượng chất béo no không tốt hấp thu vào cơ thể, giúp bạn có vóc dáng thon gọn và sức khỏe tốt hơn.
Táo mèo mua về có thể chế biến theo nhiều cách như phơi khô làm trà, ngâm đường làm nước giải khát, ngâm rượu, làm ô mai…
Một số món ăn/ thức uống giảm cân từ táo mèo:
Sơ chế táo mèo:
- Rửa táo với nước sạch, để ráo
- Cắt bỏ núm hai đầu, bỏ chỗ dập, không gọt vỏ, không bỏ hạt vì hạt táo rất tốt
- Bổ đôi, ngâm trong nước sạch một tiếng (nếu không muốn có vị chát của táo)
- Ngâm nước muối loãng 30 phút
- Rửa sạch lại, để ráo
Táo mèo ngâm đường
- Nguyên liệu: 2 kg táo, 2 kg đường
- Xếp táo và rải đường, xen kẽ một lượt táo một lượt đường trong hộp (lọ/bình thủy tinh hoặc nhựa chuyên dùng đựng thực phẩm)
- Ngâm trong 2 tuần-1 tháng, khi thấy táo bắt đầu nổi lên khỏi nước đường là đã bắt đầu dùng được.
Táo mèo ngâm dấm
- Bỏ táo vào một bình thủy tinh, dùng nước sôi để nguội đổ vào bình
- Bỏ thêm chút đường cho táo nhanh lên men. Cuối cùng, lấy một chiếc đĩa ép táo xuống và lấy vải màn buộc bình lại
- Sau một tuần, chắt dấm táo ra một bình thủy tinh. Một tháng sau bạn sẽ có dấm táo để dùng
Hoặc có thể phơi khô táo mèo để làm trà, hay làm ô mai táo mèo cũng là một món rất hấp dẫn mà vẫn có thể giúp giảm cân.
Một số cách sử dụng táo
mèo trong thực đơn giảm cân của bạn như sau:
- Pha một thìa café dấm
táo mèo (5ml) với 250ml nước, uống sau ăn sáng và bữa phụ lúc 4h chiều hoặc sau
bữa tối (2ly/ngày). Nước dấm táo mèo có thể thay thế cho nước chanh để giảm cân
hàng ngày của bạn.
- Sử dụng ô mai táo mèo trong các bữa phụ
Cách làm trà giảm béo
Táo mèo 20g, hoa cúc 12g, thảo quyết minh 20g, sắc lấy nước uống hàng ngày như uống trà, có tác dụng mát gan, giảm béo.
Bài thuốc chữa đầy bụng, khó tiêu do ăn nhiều mỡ, thịt
Sơn tra (sao cháy)12 g, củ sả 12 g, trần bì 16 g.
Cách dùng: Cho vào ấm, đổ 500 ml nước, sắc còn 200ml. Người lớn chia làm hai lần uống trong ngày. Trẻ em tùy tuổi chia làm 3 - 4 lần uống trong ngày, lượng nhỏ.
- Sử dụng ô mai táo mèo trong các bữa phụ
Cách làm trà giảm béo
Táo mèo 20g, hoa cúc 12g, thảo quyết minh 20g, sắc lấy nước uống hàng ngày như uống trà, có tác dụng mát gan, giảm béo.
Bài thuốc chữa đầy bụng, khó tiêu do ăn nhiều mỡ, thịt
Sơn tra (sao cháy)12 g, củ sả 12 g, trần bì 16 g.
Cách dùng: Cho vào ấm, đổ 500 ml nước, sắc còn 200ml. Người lớn chia làm hai lần uống trong ngày. Trẻ em tùy tuổi chia làm 3 - 4 lần uống trong ngày, lượng nhỏ.
Sưu tầm
No comments:
Post a Comment